Türkiye’de milyonlarca öğrencinin ve öğretmenin kullandığı Eğitim Bilişim Ağı (EBA) yenilendi. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), 28 Ekim’de Ankara’da düzenlenen tanıtım programında yapay zekâ destekli Yeni EBA platformunu kamuoyuna sundu. Bakanlığa göre EBA’nın yaklaşık 6 milyon aktif kullanıcısı bulunuyor.
2011’de FATİH Projesi’yle okullara kurulan dijital altyapının üzerine geliştirilen EBA, bugüne kadar ağırlıklı olarak ders içerikleri sunan bir portal olarak biliniyordu. Yeni sürümde ise mevcut içerik birikimi yapay zekâ ile bütünleştirildi ve platform, öğrenme süreçlerinin planlandığı, yürütüldüğü, takip edildiği ve değerlendirildiği bütünleşik bir ortama dönüştürüldü.
Öğrenciler için neler değişiyor?
Yeni EBA’nın en dikkat çekici yeniliği, yapay zekânın doğrudan platforma eklenmesi. Açıklanan bilgilere göre:
- Yapay zekâ öğrencilere açıklamalı yanıtlar ve içerik önerileri sunacak.
- Platform kişiselleştirilmiş öğrenme sağlayacak; öğrenciler eksik oldukları konuları tespit edip telafi edebilecek.
- Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve lise için ayrı kullanıcı deneyimleri tasarlandı: Okul öncesinde görsel ve sade etkileşim, ilkokulda kolay gezinme, ortaokulda ders, sınav ve proje odaklı yapı, lisede ise akademik hedef ve bireysel planlama araçları öne çıkıyor.
Öğretmenler için yapay zekâ asistanı
Yeni EBA’nın öğretmenlere yönelik yüzü de en az öğrenci tarafı kadar önemli. Platform, öğretmenlere ders planı, çalışma kâğıdı, soru ve etkinlik üretimi konusunda yapay zekâ desteği verecek. Böylece derse hazırlık ve ders işleme süreçlerinin kolaylaştırılması hedefleniyor. Yeni EBA’nın Bakanlığın diğer dijital uygulamalarıyla, örneğin sınavlara hazırlık platformu MEBİ ve dil öğrenme uygulaması DİLİM ile de entegre edildiği belirtiliyor.
Güvenlik: Yaşa uygun yanıt ve zararlı içerik filtresi
Çocukların kullandığı bir yapay zekâ hizmetinde en kritik konu güvenlik. MEB, yapay zekâ hizmetlerinde yaşa uygun yanıtlar ve zararlı içerik filtresi kullanılacağını açıkladı. Ancak hangi yapay zekâ modelinin kullanıldığı, öğrenci verilerinin nasıl işlendiği ve saklandığı, filtrelerin nasıl test edildiği gibi konularda şimdilik ayrıntılı bir teknik açıklama paylaşılmadı. Bu soruların yanıtları, velilerin ve öğretmenlerin platforma duyacağı güven açısından belirleyici olacak.
Okul yönetiminde de yapay zekâ
Bakanlık, yalnızca sınıfta değil, eğitim yönetiminde de yapay zekâ destekli bir altyapı kurulduğunu duyurdu. Bu sistemin okulların fiziki koşulları, coğrafi konumları, akademik başarıları ve insan kaynağı ihtiyaçlarına ilişkin verileri analiz ederek olağan dışı durumları anlık olarak raporlayabileceği ve karar alma süreçlerini destekleyeceği belirtiliyor.
Fırsatlar ve dikkat edilmesi gerekenler
Yapay zekâ destekli bir eğitim platformu, özellikle kalabalık sınıflarda öğretmenin her öğrenciye ayrı ayrı zaman ayıramadığı durumlarda önemli bir destek olabilir. Eksik konuların tespit edilmesi, kişisel çalışma planları ve anında açıklamalı geri bildirim, öğrenmeyi daha erişilebilir kılabilir. Öğretmenler açısından da tekrar eden hazırlık işlerinin hafiflemesi, öğrenciyle ilgilenmeye daha fazla zaman bırakabilir.
Öte yandan yapay zekâ sistemleri hata yapabilir, eksik ya da yanlış bilgi üretebilir. Açıklamalı yanıtlar öğrencinin düşünme sürecini desteklemek yerine yerine geçerse, öğrenme yüzeyselleşebilir. Yapay zekâ tarafından üretilen soru ve çalışma kâğıtlarının da öğretmen tarafından gözden geçirilmesi gerekiyor. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde yer alan dijital okuryazarlık ve teknoloji okuryazarlığı başlıkları, tam da bu dengeyi kurmayı hedefliyor.
Yapay zekâ okuryazarlığı açısından: Veliler ve öğretmenler neye dikkat etmeli?
- Çocuğum yapay zekânın verdiği açıklamayı ezberliyor mu, yoksa kendi cümleleriyle anlatabiliyor mu?
- Yapay zekânın ürettiği bir soruyu ya da etkinliği sınıfa getirmeden önce doğruluğunu kontrol ediyor muyum?
- Platformun hangi verileri topladığını ve bu verilerin nasıl kullanıldığını biliyor muyum?
- Yapay zekânın “eksik konu” tespitine körü körüne mi güveniyorum, yoksa kendi gözlemlerimle mi karşılaştırıyorum?
Yeni EBA, yapay zekânın Türkiye’deki okullara en geniş ölçekte girdiği adımlardan biri olabilir. Bu adımın başarısı, teknolojinin kendisi kadar öğretmenlerin, öğrencilerin ve velilerin onu bilinçli ve eleştirel biçimde kullanmasına bağlı olacak.
Kaynak: T.C. Millî Eğitim Bakanlığı, NTV, Sabah
