Türkiye’de arama motorlarındaki yapay zekâ özetleri ilk kez resmî bir rekabet soruşturmasının konusu oldu. Rekabet Kurumu, Google’ın arama sonuçlarında sunduğu “Yapay Zekâ Önizlemeleri” (AI Overviews) ve “Yapay Zekâ Modu” (AI Mode) özellikleri hakkında soruşturma başlatıldığını 2 Kasım 2026’da duyurdu. Kurum ayrıca haber yayıncılarını korumaya yönelik bir geçici tedbir kararı alındığını açıkladı.
Kurumun açıklamasına göre soruşturma, bu iki özelliğin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un hâkim durumun kötüye kullanılmasını düzenleyen 6. maddesini ihlal edip etmediğinin belirlenmesi amacıyla, aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca açıldı. Soruşturma; Alphabet Inc., Google Ireland Limited, Google LLC, Google International LLC ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.’den oluşan ekonomik bütünlüğü kapsıyor.
Ön araştırmada neler incelendi?
Soruşturmanın temeli, 27 Ağustos 2026’da başlatılan ön araştırmaya dayanıyor. Bu süreçte Google’ın yapay zekâ özelliklerinin kullanıcıların bilgiye erişim alışkanlıklarını nasıl değiştirdiği ve haber yayıncıları ile diğer içerik üreticilerine giden trafiği olumsuz etkileyip etkilemediği incelendi.
Ön araştırmanın diğer başlıkları şöyle sıralanıyor:
- Google ile haber yayıncıları arasında imzalanan içerik kullanım sözleşmelerinin haksız koşullar içerip içermediği,
- Bu hizmetlerin yayıncılar, diğer içerik üreticileri ve yapay zekâ sohbet asistanları üzerinde dışlayıcı etki yaratıp yaratmadığı,
- Yayıncıların içeriklerinin kaynak olarak seçilmesinde ve lisans sözleşmelerinde farklı muameleye tabi tutulup tutulmadığı.
Geçici tedbir: Yayıncılar arasında ayrımcılık olmayacak
Rekabet Kurulu, haber yayıncılarına yönelik ayrımcı ve sömürücü olarak nitelendirdiği davranışlara ilişkin emarelerin “kuvvetli şüphe” düzeyine ulaştığını bildirdi. Bu nedenle Kurulun 8 Ekim 2026 tarihli toplantısında, soruşturma sonuçlanmadan uygulanacak bir geçici tedbir kararı alındı.
Karara göre Google’dan, yayıncıların içeriklerini yapay zekâ hizmetlerinde kullanırken yayıncılar arasında ayrımcılık oluşturmayacak ve içerik kullanımının ekonomik değerini yansıtacak koşullar oluşturması isteniyor.
“Yapay zekâda kullanma” tercihi, aramada görünürlükten ayrılacak
Tedbirin belki de en dikkat çekici kısmı, yayıncıların seçim hakkıyla ilgili. Karar kapsamında yayıncıların, içeriklerinin bu yapay zekâ hizmetlerinde kullanılıp kullanılmamasına ilişkin tercihlerini, Google’ın diğer hizmetlerindeki görünürlük ve indekslenmelerinden bağımsız olarak kullanabilmelerini sağlayacak koşulların oluşturulması gerekiyor.
Bu, pratikte şu anlama geliyor: Bir haber sitesi, içeriğinin yapay zekâ özetlerinde kullanılmasını istemediğinde, bunun bedelini normal arama sonuçlarından düşerek ödememeli. Yayıncıların uzun süredir dile getirdiği temel şikâyet tam da buydu: Yapay zekâ özetlerinden çıkmak, çoğu zaman aramada görünmez olmayı göze almak anlamına geliyordu.
Neden önemli?
Yapay zekâ özetleri, kullanıcının sorusunu doğrudan arama sayfasında yanıtladığı için haber sitelerine yapılan tıklamaları azalttığı gerekçesiyle dünya genelinde tartışılıyor. Türkiye’deki soruşturma, bu tartışmanın artık rekabet hukuku zemininde de ele alındığını gösteriyor. Soruşturmanın sonucu henüz belli değil; geçici tedbirin uygulamada Google’ın arama ve yapay zekâ hizmetlerinde nasıl bir değişikliğe yol açacağı ise önümüzdeki dönemde netleşecek.
Bu gelişme, yapay zekâ çağında içerik üreticilerinin emeğinin nasıl değerlendirileceği sorusunun yalnızca teknoloji şirketleriyle yayıncılar arasındaki bir pazarlık değil, aynı zamanda bir düzenleme meselesi olduğunu da hatırlatıyor.
Kaynak: Rekabet Kurumu açıklaması
