Millî Eğitim Bakanlığı, Koç Holding ve Vehbi Koç Vakfı, ortaokul öğrencilerine yönelik Yapay Zekâ Eğitim Programı’nı 17 Eylül 2026’da İstanbul’daki Beykoz Koç Ortaokulu’nda tanıttı. Program, Koç Topluluğu’nun 100. yılı için kurulan Okuldan Öğrendim Eğitim Hareketi’nin bir parçası ve yeni eğitim öğretim yılında uygulamaya alındı. Sık tekrarlanan 5,2 milyon rakamı, dersi bugün bitirmiş öğrenci sayısı değil. Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu’nun aktardığı hedef, ortaokul düzeyindeki yaklaşık 5,2 milyon öğrencinin tamamına ulaşmak.
Tanıtımda kim vardı, ne söylendi
Tanıtıma Millî Eğitim Bakan Yardımcısı Ömer Faruk Yelkenci ile Çakıroğlu katıldı. Çakıroğlu aynı zamanda Vehbi Koç Vakfı yönetim kurulu üyesi. Pilot uygulamanın yapıldığı okul da bu yüzden seçilmiş görünüyor: Beykoz Koç Ortaokulu. Bakan Yusuf Tekin’in adı, sürecin bakanlık birimleriyle birlikte yürüdüğüne dair teşekkürde geçiyor; kürsüdeki bakanlık konuşması yardımcısına ait.
Yelkenci, çerçevenin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ndeki okuryazarlık becerilerine dayandığını anlattı. Buradaki okuryazarlık, bir uygulamayı açıp komut yazmak değil. Sistem düşüncesi denilen şey, bir bütünün parçalarını, parçalar arasındaki bağı, sistemin amacını ve kime hizmet ettiğini görebilmek. Yapay zekâya bu gözle bakan öğrenciden beklenen, ekrandaki cevabın arkasındaki veriyi, algoritmayı ve o sistemi kuran tercihi sorması.
Hedef cümlesi de bu ayrıma yaslanıyor. Bakanlık açıklamasında Yelkenci, öğrencilerin yapay zekâyı yalnızca tüketen değil, anlayan, etik değerlerle sorgulayan ve toplumsal fayda için tasarlayıp üreten bir kuşağa dönüşmesini istediğini söyledi. Çakıroğlu aynı çizgiyi sınıfa indirdi: çocuklara araç kullanmaktan fazlası verilmeli; karşılarına çıkan bilgiyi sorgulamalı, doğru ile yanlışı ayırmalı, teknolojiyi güvenli, etik ve sorumlu biçimde kullanmalılar. İkisi de “her öğrenci bir model eğitecek” demiyor. İkisi de önce soru sormayı koyuyor.
İçerik nereden geldi, nasıl uyarlandı
Program, bakanlığın beceri odaklı ve bütüncül sistem okuryazarlığı yaklaşımına göre hazırlandı. İçerik yaklaşımında Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nün yapay zekâ eğitimi girişimi MIT RAISE’ın birikiminden yararlanıldı. MIT RAISE’ın araştırma temelli ve yaşa uygun kaynakları 180’den fazla ülkede kullanılıyor. Türkiye’de bu malzeme olduğu gibi çevrilip sınıfa konmadı. Akademisyenlerin katkısıyla, ülkenin eğitim önceliklerine ve bakanlığın yaklaşımına uyarlandı.
Uyarlama masa başında kalmamış. Önce 39 il ve 13 farklı branştan ortaokul öğretmenleriyle bir ihtiyaç analizi yapılmış. Ardından 23 il ve 11 branştan 95 öğretmen, akademisyenler ve bakanlık uzmanlarının katıldığı bir uyarlama çalıştayı düzenlenmiş. Bu sayılar, programın tek bir bilişim dersine kapatılmadığını gösteriyor. Farklı branşlardan öğretmenin masada olması, içeriğin matematik, Türkçe, sosyal bilgiler ya da fen ile yan yana durabileceğini düşündürüyor. Nitekim açıklama da bunu söylüyor: etkinlikler, yapay zekânın farklı ders ve disiplinlerle ilişkilendirilmesine imkân verecek biçimde tasarlandı.
Sınıfta ne var, öğretmene ne veriliyor
Öğrenci tarafında sınıf içi etkinlikler var. Öğretmen tarafında uygulama rehberleri ve eğitimler hazırlandı. Ayrıntılı ders saati, kazanım listesi ya da kaç okulda aynı hafta başlandığı bu duyuruda yok. Bilinen şu: program yeni öğretim yılında uygulamaya alındı ve yaygınlaştırma hedefi ülkedeki ortaokul nüfusunun tamamı. Yani “5,2 milyon öğrenciye ders verildi” diye okumak, duyurunun kendisinden fazla iddia olur. Doğru cümle, bu kitlenin tamamına ulaşmanın hedeflendiğidir.
Bu ölçek, öğretmenin metni ezberlemesini değil, rehberi kendi dersine bağlamasını gerektiriyor. On üç branşın ihtiyaç analizinde yer alması da bunu ima ediyor. Bir sosyal bilgiler öğretmeni ile bir bilişim öğretmeni aynı slaytı okumayacak. Ortak olan, öğrencinin üretilen cevabı kaynağı, amacı ve sınırıyla birlikte değerlendirmesi.
Turnuva ve ilkokul ayağı
Programın ilerleyen aşamasında Türkiye Yapay Zekâ Turnuvası planlanıyor. Öğrenciler eğitim, sağlık, erişilebilirlik, çevre ve sürdürülebilirlik gibi alanlardaki gerçek hayat sorunlarına yapay zekâdan yararlanarak çözüm önerecek. Takımlara uzman eğitmenler ile Koç Topluluğu gönüllülerinden oluşan mentörler eşlik edecek. Turnuva tarihi ve başvuru koşulları bu tanıtımda açıklanmadı. Şimdilik bir sonraki basamak olarak duruyor: önce okuryazarlık, sonra bir probleme bağlanmış üretim.
Okuldan Öğrendim Eğitim Hareketi tek parçadan ibaret değil. Birbirini tamamlayan iki model var. Biri bu ortaokul programı. Diğeri, Vehbi Koç Vakfı öncülüğündeki İlkokul Gelişim Modeli. O modelde Öğretmen Ağı, Porta Eğitim Danışmanlık, Türk Eğitim Gönüllüleri Vakfı, Eduten ve Aileden Okula Akademi farklı uzmanlıklarla katkı sunuyor. Amaç, erken yaşta öğrenme temelini güçlendirmek. Sahadan gelen deneyimle modelin diğer Vehbi Koç Vakfı bağış okullarında kademeli uygulanması planlanıyor. Ortaokuldaki yapay zekâ dersi bu yüzden tek başına bir yazılım kampı gibi durmuyor. Daha erken bir öğrenme zemininin üzerine eklenmek isteniyor.
Okuryazarlık neden burada sorgulamak demek
Yetişkin dünyasında yapay zekâ okuryazarlığı çoğu zaman “hangi aracı nasıl kullanırım” sorusuna indirgeniyor. Bu programın kamuoyuna anlatılan omurgası başka. Çakıroğlu, bugünün ihtiyaçlarına göre seçilen becerilerin, şekli henüz belli olmayan bir dünyada eksik kalacağını söyledi. Çocukları öğrenmeye, sorgulamaya, uyum sağlamaya ve değer üretmeye hazırlamak gerektiğini ekledi. Yelkenci de ürünün arkasındaki niyeti sormadan geçmenin yetmeyeceğini anlatıyor.
Bu dil, dersin başarısını bir sertifika adediyle ölçmeyi zorlaştırır. 5,2 milyon, erişim hedefidir. Asıl sınav, öğrencinin bir çıktıyı gördüğünde “bu kimin verisiyle, hangi amaçla, nerede yanılabilir” diye sorup soramadığıdır. Açıklama bu soruyu müfredat maddesi halinde yayımlamadı. Yine de hem bakan yardımcısının hem holding yöneticisinin cümleleri aynı kapıya çıkıyor: kullanmak yetmez, sorgulamak programın gerekçesi.
Önümüzdeki aylarda izlenecek şey, etkinliklerin kaç okulda gerçekten işlendiği ve öğretmen eğitimlerinin illere nasıl yayıldığı olacak. Tanıtım, niyeti ve iş birliğini netleştirdi. Ölçek ise hâlâ bir hedef. Ortaokuldaki yaklaşık 5,2 milyon öğrencinin tamamına ulaşmak, duyurunun kendisiyle tamamlanmış sayılmaz. Tamamlanması, rehberin sınıfta açılmasına ve öğrencinin hazır cevabın önünde durup soru sormasına bağlı.
