ABD’nin Utah eyaleti, New York merkezli sağlık teknolojisi şirketi Nolla Health’in yapay zeka sistemine, eyalette yaşayan 18 yaş üstü hastalara ilk kez topikal akne reçetesi yazma ve mevcut reçeteleri yenileme izni verdi. Şirket, Nolla Derm uygulaması üzerinden yürüyecek pilot programı 5 Ekim’de duyurdu. Utah Ticaret Bakanlığına bağlı Yapay Zekâ Politikası Ofisi ile şirket arasındaki anlaşma ise 21-22 Eylül’de imzalandı.
Programın en dikkat çeken yanı, doktorun her reçeteyi önceden onaylaması şartının bir anda değil, belirli güvenlik eşikleri aşıldıkça aşamalı olarak kaldırılması.
Anlaşma neye izin veriyor?
Anlaşma, Utah’ın yapay zeka için kurduğu deneme programı kapsamında verilen bir “düzenleyici esneklik” belgesi. Eyaletin Mesleki Lisanslama Birimi, sistemin yalnızca tanımlanan kapsamda çalışması şartıyla ilgili lisans kuralları nedeniyle işlem yapmayacağını taahhüt ediyor. Belgede bunun eyaletin bir onayı ya da tavsiyesi anlamına gelmediği açıkça yazılıyor.
- Kapsam: Hafif ve orta şiddetteki akne için önceden doktorlarca belirlenmiş kısa bir listeden topikal tedaviler.
- Kapsam dışı: Ağızdan alınan ilaçlar, izotretinoin ve şiddetli akne vakaları.
- Süre: Anlaşma, şirketin hizmeti kullanıma açıp ofise bildirdiği tarihten itibaren 12 ay geçerli.
- Veri: Şirket, kullanıcı ve sağlık verilerini üçüncü taraflara satamıyor, kiralayamıyor ya da lisanslayamıyor.
Doktor denetimi üç aşamada azalıyor
Şirketin anlaşmaya eklenen önerisine göre denetim şu aşamalarla ilerliyor:
- Birinci aşama: En az 4 hafta ve en az 100 hasta. Yapay zekanın hazırladığı her reçete, eczaneye gitmeden önce Utah lisanslı iki bağımsız doktor tarafından inceleniyor.
- İkinci aşama: En az 8 hafta ve toplam en az 500 hasta. Reçeteyi yapay zeka doğrudan gönderiyor; doktorlar tüm vakaları en az haftalık olarak geriye dönük inceliyor.
- Üçüncü aşama: Toplam en az 750 hasta. Doktorlar her ay kayıtların en az yüzde 10’unu örneklem yoluyla inceliyor; yan etki ya da doktora yönlendirme içeren her vaka ise tamamen gözden geçiriliyor.
Bir sonraki aşamaya geçmek için yapay zeka kararlarının doktor kararlarıyla en az yüzde 95 örtüşmesi ve ciddi yan etki görülmemesi gibi eşikler aranıyor. Görüntü kalitesinin yetersiz kalması, şiddetli akne şüphesi ya da hastanın doktor istemesi gibi durumlarda vaka her aşamada doktora aktarılıyor.
Hasta tarafında süreç nasıl işliyor?
MobiHealthNews’in aktardığına göre hasta, uygulamada onam sürecini tamamladıktan sonra kısa bir anket dolduruyor ve yüz taraması yapıyor. Sistem bu bilgilerle hazır protokoller arasından bir tedavi seçiyor. Pilot süresince abonelik aylık 4,99 dolar; ilaç ücreti ayrı. Şirketin tıbbi danışmanı Dr. Zaid Fadul, sistemin doğaçlama yapamadığını, yalnızca onaylı listeden seçim yapabildiğini ve hasta sınırların dışına çıktığı anda vakayı doktora devrettiğini söylüyor.
Utah’ın yapay zeka reçete denemeleri
Utah, yapay zekanın reçete süreçlerinde kullanımını bir süredir deniyor. Eyalet Ocak ayında kronik hastalıklar için reçete yenilemede Doctronic ile bir pilot başlatmış, Utah Tıbbi Lisans Kurulu ise Nisan’da danışılmadığını belirterek bu pilotun askıya alınmasını istemişti. August AI da reçete yenileme için ayrı bir pilot izni aldı. Nolla’nın programı ise ilk kez başlatılan tedavileri kapsadığı için bu denemelerden bir adım ileride duruyor. Bu durum, yapay zekanın sağlıkta “öneren” konumdan “karar veren” konuma geçişinin hangi güvencelerle sınanacağı tartışmasını da yeniden gündeme taşıyor.
Kaynak: Utah Yapay Zekâ Politikası Ofisi, MobiHealthNews
