Japon optik şirketi Nikon, bilimsel mikroskop görüntülerini ödüllendiren Small World in Motion 2026 video yarışmasında birinci seçilen videonun üretken yapay zekâya ilişkin yarışma kurallarına uymadığına karar verdi. Ars Technica ve The Verge’ün 9 Ekim 2026’da aktardığı şirket açıklamasına göre video ve destekleyici materyaller yeniden incelendi, jüri üyelerine danışıldı ve yarışma sıralaması bu karara göre güncellendi.
Birincilik ödülünü daha önce Çin’deki Tsinghua Üniversitesi’nden Dr. Ning Xu almıştı. Ödüllü video, nadir bir solunum yolu hastalığı olan primer siliyer diskineziye (PCD) sahip bir çocuğun hava yollarında çarpan, saç benzeri minik yapılar olan silleri gösteriyordu.
Şüpheler nasıl başladı?
Ars Technica’nın aktardığına göre videonun yayımlanmasının ardından bazı araştırmacılar, görüntülerde yapısal tutarsızlıklar bulunduğunu ve hücre özelliklerinin gerçek hücre biyolojisinde görülmeyecek biçimde belirip kaybolduğunu öne sürdü. Bazı kişiler ise kaynak dosyaların içinde yapay zekâ filigranına benzeyen izler tespit ettiklerini söyledi. The Verge’e göre Nikon, internette videonun gerçekliğine yönelik şüpheler yükselince geçen hafta inceleme başlattığını duyurmuştu.
Dr. Xu ise LinkedIn’de yaptığı açıklamada, süper çözünürlüklü optik görüntülemeden elde edilen gri tonlu görüntülerdeki yapıları ayırt edip görselleştirmek için denetimsiz bir sinir ağı yöntemiyle yapay zekâ destekli son işlem uyguladığını kabul etti. Ars Technica’ya göre Xu, yapay zekânın deney videosunu, silleri ya da hareketlerini üretmek için kullanıldığını reddetti.
Nikon: “Karar, kişinin itibarına dair bir yargı değil”
Nikon açıklamasında kararın yalnızca gönderilen videonun yarışma kurallarına uygunluğuna dayandığını, katılımcının mesleki itibarı, bilimsel katkıları ya da niyeti hakkında bir yargı olarak yorumlanmaması gerektiğini vurguladı. Şirket, görüntüleme ve yapay zekâdaki hızlı gelişmelerin pek çok alanda yeni zorluklar yarattığını, bu olayın da gelecekteki başvurular için kuralları ve değerlendirme prosedürlerini yeniden gözden geçirme ihtiyacını gösterdiğini belirtti.
Güncellenen sıralamada birincilik, Vietnam’dan Nguyen Nam Nhat’in minik bir yuvarlak solucan ile tek hücreli bir canlının mikroskobik dünyayı keşfini gösteren videosuna geçti. Diğer dereceler şöyle oluştu:
- İkinci: Almanya’nın Bavyera bölgesinden Benedikt Pleyer, su damlacıkları içindeki denizanası larvaları.
- Üçüncü: ABD’deki Howard Hughes Tıp Enstitüsü’nden Andrew Moore, komşu hücrelerde eş zamanlı hücre bölünmesi.
- Dördüncü: İskoçya’nın Edinburgh kentindeki Hypha Research’ten Patrick Hickey, Callisia repens bitkisinin yaprak hücrelerinde mitokondri ve kloroplast hareketleri.
- Beşinci: Igor Adameyko, hareket halindeki renkli bir deniz salyangozu.
Bilimsel görüntüde güven sorunu
2011’de kurulan Small World in Motion, Nikon’un 1974’ten bu yana düzenlediği Small World mikrofotoğraf yarışmasının video koludur ve ışık mikroskobuyla görülen dünyanın güzelliğini ve karmaşıklığını göstermeyi amaçlıyor. Bu nedenle olay, yalnızca bir yarışma tartışması olarak değil, bilimsel görüntülerin güvenilirliği açısından da önem taşıyor.
Vaka, yapay zekâ okuryazarlığı açısından da öğretici. Görüntüyü netleştirmeye yarayan yapay zekâ destekli işleme ile var olmayan ayrıntıyı üreten üretken yapay zekâ arasındaki çizgi, uzman olmayan biri için kolayca bulanıklaşabiliyor. Bilim insanlarının ve içerik üreticilerinin hangi aşamada hangi aracı kullandığını açıkça belirtmesi, yarışmaların ve dergilerin de kurallarını bu ayrımı netleştirecek şekilde güncellemesi giderek daha fazla önem kazanıyor. Okurlar için de etkileyici bir görselle karşılaşıldığında kaynağına, ham verisine ve uzman yorumlarına bakmak dijital dünyada temel bir alışkanlık olmalı.
Kaynak: Nikon Small World, Ars Technica, The Verge
