Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Üst Kurulu, 5 Ekim’de Ankara’da Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığında beşinci toplantısını yaptı. Toplantıda il ve ilçe düzeyindeki yapay zekâ etik kurullarının, okullarda kurulan ekiplerin son durumu ve okullarda yapay zekânın nasıl kullanıldığı değerlendirildi. Hazırlanmakta olan etik kullanım rehberi de kurul üyelerinin önüne geldi.
Toplantıya ilişkin haberde öne çıkan soru, öğrencinin kendi emeğiyle hazırladığı çalışma ile ödevin tamamen bir yapay zekâ aracına yaptırılması arasındaki çizginin nasıl korunacağı. Yapay zekâ bir konuyu açıklamak ya da araştırmaya başlamak için kullanılabildiği gibi ödevin baştan sona hazırlanması için de kullanılabiliyor. Bakanlığın yürüttüğü çalışmalar, yapay zekâyı eğitimde etik, güvenli ve insanı merkeze alan bir anlayışla kullanmayı amaçlıyor; öğrencinin düşünme, sorgulama ve kendi çalışmasını üretme becerileri de bu çerçevenin merkezinde duruyor.
Toplantıda neler görüşüldü?
Kurulun beşinci toplantısının gündemi dört başlıkta toplandı:
- Kurullar ve okul ekipleri: İl ve ilçe yapay zekâ etik kurulları ile okul ekiplerinin mevcut durumu ele alındı.
- Etik Beyan Sistemi: Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Beyan Sistemi üzerinden yürütülen işlemler incelendi, sahada ortaya çıkan ihtiyaçlar konuşuldu.
- Etik kullanım rehberi: Hazırlık aşamasındaki rehber üyelerin değerlendirmesine sunuldu.
- Araştırma ve izleme: Eğitimde yapay zekânın etik kullanımına dair bir araştırma önerisi görüşüldü; Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi İzleme Sistemi tanıtıldı.
Görüşmelerde, okullardaki uygulamalar ile politika ve izleme süreçlerinin birlikte güçlendirilmesi hedefi öne çıktı.
Üst Kurul nasıl bir yapı?
Kurulun dayanağı, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının teklifi ve Bakan onayıyla Ekim 2025’te yürürlüğe konulan Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kurulu Yönergesi. Yönerge, Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı doğrultusunda hazırlandı. Buna göre Üst Kurul, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanının başkanlığında toplam 11 üyeden oluşuyor; Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürü kurulun doğal üyesi. Diğer üyeler Bakanlığın çeşitli birimlerinden ve üniversite, kamu kurumu, özel sektör ile sivil toplum gibi dış paydaşlardan üç yıllığına görevlendiriliyor.
Yönergeye göre Üst Kurulun başlıca görevleri arasında etik ilkeleri ve uygulama süreçlerini içeren kılavuzu hazırlamak, ulusal ve uluslararası gelişmeleri izleyip öneri geliştirmek, farkındalık çalışmaları düzenlemek ve il ya da ilçe kurullarının kararlarına yapılan itirazları karara bağlamak yer alıyor. Okul düzeyinde ise resmî ve özel okullarda, bilim ve sanat merkezlerinde ve halk eğitim merkezlerinde yapay zekâ etiği ekipleri kuruluyor.
YAZEK: Öğretmen hangi durumda beyan veriyor?
Toplantıda incelenen etik beyan süreci, MEB’in YAZEK adlı web tabanlı platformu üzerinden yürüyor. Öğretmenler ve idareciler sisteme MEBBİS bilgileriyle giriş yapıyor. Bakanlığın platformda yer alan açıklamalarına göre etik beyan formu özellikle üç durumda dolduruluyor:
- Öğrencilerin ders kapsamında bir yapay zekâ aracıyla doğrudan etkileşime girdiği uygulamalar,
- Ödev, kompozisyon, ses kaydı ya da not gibi öğrenci verilerinin yapay zekâ ile işlendiği durumlar,
- Öğrenci ürünlerinin puanlanması, seviye belirleme veya geri bildirim üretimi gibi ölçme ve karar destek kullanımları.
Platformdaki ilkeler; insan merkezli yaklaşım, mahremiyet ve veri yönetişimi, şeffaflık ve insan gözetimi gibi başlıklarda toplanıyor. Yapay zekâ kararlarında nihai sorumluluğun insanda olduğu da açıkça yazılıyor.
Okullar için ne anlama geliyor?
Etik kullanım rehberinin henüz hazırlık aşamasında olması, okullardaki kuralların önümüzdeki dönemde daha da netleşeceğine işaret ediyor. Politika belgesi için kurulan izleme sistemi ise uygulamaların kâğıt üzerinde kalmayıp takip edileceğini gösteriyor. Öğretmenler açısından pratik mesaj şu: Öğrencinin yapay zekâyla etkileştiği ya da öğrenci verisinin işlendiği her etkinlik, önceden düşünülmüş bir etik değerlendirme gerektiriyor. Yapay zekâ okuryazarlığı da bu noktada yalnızca aracı kullanmayı değil, nerede ve nasıl kullanılacağına karar vermeyi kapsıyor.
Kaynak: Millî Eğitim Bakanlığı, Marmara Haber
