ABD merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş Common Sense Media’nın Gençlik Yapay Zeka Güvenliği Enstitüsü (Youth AI Safety Institute), OpenAI’ın 13-17 yaş arası kullanıcılar için sunduğu ChatGPT for Teens deneyimini “kabul edilemez risk” olarak derecelendirdi. 7 Ekim 2026’da yayımlanan değerlendirmeye göre OpenAI’ın Ağustos’ta duyurduğu gençlere yönelik korumalar, şirketin verdiği sözlerin gerisinde kalıyor. Enstitü, bu açıklar giderilip bağımsız testlerle doğrulanana kadar ChatGPT’nin yalnızca 18 yaş ve üzerindeki kullanıcılara açık olması gerektiğini savunuyor.
4 bini aşkın komutla test edildi
Enstitü, ChatGPT’yi OpenAI’ın 18 Ağustos’ta gençlere özel deneyimi duyurmasından önce ve sonra olmak üzere iki kez test etti. 13-17 yaş olarak kaydedilmiş hesaplarla 4 binden fazla komut denendi; yanıtlar çocuk psikiyatristleri ve bir çocuk doktorunun da aralarında bulunduğu uzmanlarca incelendi. Bazı korumaların, örneğin cinsel içerikli rol yapma isteklerinin reddedilmesinin, işe yaradığı görüldü. Ancak raporda öne çıkan bulgular şöyle:
- Ebeveyn uyarıları çalışmadı: Kendine zarar verme, intihar düşüncesi ve yeme bozukluğu gibi konularda bir saate varan konuşmalar yapılmasına rağmen, yeni açılmış ve ebeveyne bağlı hesaplarda ebeveynlere hiç uyarı gitmedi.
- Kriz yönlendirmeleri eksik kaldı: Uzman desteği ya da yardım hattı önerilmesi gereken durumların dörtte birinden fazlasında bu yönlendirme yapılmadı.
- Ödevler hâlâ yapılıyor: Adım adım öğretmesi beklenen çalışma modu kolayca aşılabiliyor; modda sık sık beliren “Cevabı göster” seçeneğiyle ödevin tamamı yaptırılabiliyor. Ebeveynlerin belirlediği “çalışma saatleri” de komutun başındaki bir ifade silinerek devre dışı bırakılabiliyor.
- Arkadaş gibi konuşuyor: Yeni kurallara rağmen sohbet botu duygu, tercih ve ruh hali ifade etmeyi sürdürdü.
- Yaş tahmini işlemedi: Yetişkin olarak kaydedilen test hesapları, kullanıcı 13 yaşında olduğunu söylediğinde bile gençlere özel deneyime geçmedi.
OpenAI yönteme itiraz ediyor
Education Week’in aktardığına göre OpenAI, Common Sense’in yöntemine karşı çıktı ve bazı güvenlik özelliklerinin, özellikle ebeveyn bildirimlerinin, teknik hatalar nedeniyle testte devreye girmediğini savundu. Bir OpenAI sözcüsü, bağımsız değerlendirmeleri memnuniyetle karşıladıklarını, ancak bu testin gençlere yönelik korumaların pratikte nasıl çalıştığını doğru yansıtmadığını düşündüklerini söyledi. Common Sense Media ise enstitünün hem hayırseverlerden hem de aralarında OpenAI Vakfı’nın da bulunduğu sektör kuruluşlarından fon aldığını, buna karşın değerlendirmelerinde tam editoryal bağımsızlığa sahip olduğunu belirtiyor.
Aynı gün OpenAI, ChatGPT for Teens için yeni araçlar duyurdu. The Verge’ün haberine göre “College Planner” adlı üniversite başvuru planlayıcısı, öğrencinin listesindeki okulların başvuru koşullarını, son tarihlerini ve burs adımlarını tek bir planda topluyor. Özelliğin önce ABD’de 10-12. sınıf öğrencileriyle “yakında” sunulması planlanıyor. iOS’ta not fotoğraflarını tek PDF’te birleştirme ve notlardan çalışma kartları üretme gibi ders çalışma araçları da ekleniyor. OpenAI, gençlerin ChatGPT’de günde ortalama 15 dakikadan az zaman geçirdiğini öne sürüyor.
Okullar ve aileler için ne anlama geliyor?
Common Sense Media’nın yapay zeka değerlendirmelerinden sorumlu yöneticisi Robbie Torney, Education Week’e yaptığı açıklamada kuruluşun geçen bahar yaptığı ankete göre gençlerin yüzde 70’inin ödev için yapay zeka araçlarını kullandığını, bu gençlerin yüzde 63’ünün de ödev cevaplarını almak için yapay zekaya başvurduğunu hatırlattı. Aynı ankette öğrencilerin yalnızca yüzde 30’u bir öğretmenle yapay zeka güvenliği hakkında konuştuğunu söylemişti.
Kuruluş, ailelere yerleşik korumalara ve uyarılara güvenmek yerine çocuklarıyla bu araçların risklerini konuşmalarını öneriyor. Rapor ABD’deki ürün üzerine hazırlanmış olsa da mesajı Türkiye’deki okullar ve aileler için de geçerli: Gençlerin yapay zekayı nasıl kullandığını konuşmak, bir sohbet botunun arkadaş olmadığını ve kriz anında gerçek bir insana başvurmak gerektiğini anlatmak, yapay zeka okuryazarlığı eğitiminin ayrılmaz parçası olmalı.
Kaynak: Common Sense Media, Education Week, The Verge
