ABD Başkanı Donald Trump, 4 Ekim 2026 Pazar günü sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı paylaşımla yapay zeka alanında yeni bir federal görev gücü kurduğunu duyurdu. "Super Intelligence Force" (SIF) adı verilen yapının başına Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton getirildi. NPR ve CBS News'ün haberlerine göre Clayton, böylece Beyaz Saray'ın yeni yapay zeka sorumlusu, ABD basınındaki ifadeyle "yapay zeka çarı" oldu.
Görev gücü kimlerden oluşuyor?
Trump'ın paylaşımına göre Clayton'a görev gücünde üç isim eşlik edecek:
- Federal Ticaret Komisyonu (FTC) Başkanı Andrew Ferguson,
- Savunma Bakanlığı'nın araştırma ve mühendislikten sorumlu müsteşarı ve teknoloji direktörü Emil Michael,
- Personel Yönetimi Ofisi (OPM) Direktörü Scott Kupor.
CBS News'e göre görev gücü doğrudan Başkan Trump'a ve Beyaz Saray Genel Sekreteri Susie Wiles'a bağlı çalışacak. Trump, yapının federal hükümetin tüketicilerle, kamu yararı gözeten kuruluşlarla, dini örgütlerle, kritik altyapı sağlayıcılarıyla ve yapay zeka şirketleriyle ilişkilerini koordine edeceğini açıkladı. Paylaşımda görev gücünün amacı, ABD'nin "süper zeka" alanındaki liderliğini korumak olarak tanımlandı. Trump, federal kurumlara "yapay zeka" yerine "süper zeka" ifadesini kullanma talimatı vermişti.
Clayton, bu yılın başında ulusal istihbarat direktörlüğüne onaylanmadan önce New York Güney Bölgesi federal savcılığı ve ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) başkanlığı görevlerinde bulundu. NPR'ın aktardığına göre Clayton geçen ay CNBC'ye verdiği röportajda süper zekayı bir ulusal güvenlik meselesi olarak nitelemiş, yapay zeka geliştirmeye ara verilmesi çağrılarına da diğer ülkelerin çalışmayı sürdürdüğünü belirterek karşı çıkmıştı.
Önce gönüllü güvenlik anlaşması geldi
Duyuru, geçen hafta salı günü Beyaz Saray'da yapılan toplantının ardından geldi. CBS News'e göre OpenAI, Anthropic, Google, Meta, Nvidia ve SpaceXAI yöneticilerinin katıldığı toplantıda şirketler, "White House Accord on Super Intelligence" adlı tek sayfalık gönüllü bir güvenlik metnini imzaladı. Trump'ın paylaştığı metne göre şirketler, modellerinin amaçlandığı gibi çalıştığından emin olmak için dört katmanlı kontrol ve denetim yapısı kurmayı taahhüt etti. Bu yapı; şirket içi değerlendirmeleri, bağımsız bir dış firmanın denetimini ve her şirketin yönetim kurulu incelemesini kapsıyor. Şirketler ayrıca güvenlik standartları ve iyi uygulamalar belirlemek için düzenli olarak bir araya gelmeyi kabul etti.
Trump, anlaşmayı "ahlaki açıdan bağlayıcı" olarak niteledi. Ancak metnin hukuki bir yaptırımı bulunmuyor. NPR'ın hatırlattığı üzere ABD Kongresi yapay zekanın geliştirilmesini ve kullanımını geniş biçimde düzenleyen bir federal yasa çıkarmış değil; Kaliforniya gibi bazı eyaletler ise yapay zeka kullanımında şeffaflık gibi konularda kendi kurallarını getirdi. Clayton'ın atanmasının sektör için pratikte ne anlama geleceği de henüz belirsiz. Trump, toplantının ardından şirketlerin kendi kendini denetlemesinden memnun olduğunu dile getirmişti.
Neden önemli?
ABD'deki kararlar, Türkiye dahil dünyanın her yerinde kullanılan yapay zeka araçlarının nasıl geliştirileceğini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle haberdeki iki ayrımı doğru okumak önemli. Birincisi, gönüllü taahhüt ile yasa aynı şey değil: Şirketlerin kendi kendini denetleme sözü, bağımsız bir kurumun yaptırım gücüyle eşdeğer değil. İkincisi, kullanılan dil algıyı şekillendiriyor: Bugünkü sohbet botlarını ve ajanları "süper zeka" olarak adlandırmak, bu sistemlerin gerçek yeteneklerini ve sınırlarını olduğundan farklı gösterebilir.
Yapay zeka okuryazarlığı, yalnızca araçları kullanmayı değil, onları kimin, hangi kurallarla denetlediğini sorgulamayı da kapsıyor. Görev gücünün önümüzdeki haftalarda atacağı adımlar, bu denetimin ne kadar somutlaşacağını gösterecek.
Kaynak: NPR, CBS News
